დალი ქვირია -- ეს პროექტი 50 წლით უკნ დაგვაბრუნებს განათლების საკითხებს მარტო გამარჯებული პარტია არ უნდა წყვეტდეს

ეს ინტერვიუ 2004 წლის ნოემბერში გამოვაქვეყნე გაზეთ „რეზონანსში,“.ვინაიდან განათლების რეფორმა სწორედ იმ კანონით განხორციელდა, როლის პროეტზეც საუბრობს ბატონი მიხეილი, ინტერვიუ დღესაც აქტუალურია, მით უმეტეს რომ ბლოგის მიზანია რეფორმის გატარების მთელი ისტორია გააცნოს მკითხველს. ასევე მქონდა სურვილი ბატონი მიხეილის ხსოვნა აღმენიშნა მისi ანალიზის თავიდან გამოქვეყნებით. მე ინტერვიუს ტექსტს მივყვები.
განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი კანონპროექტის განხილვა დღითი დღე მეტ აქტუალობას იძენს. რეფორმატორები ოპონენტებს არგუმენტების უქონლობაში , სწავლების საბჭოთა სისტემის შენარჩუნების სურვილში, კორუმპირებულობაში და ბევრ სხვა რამეში სდებენ ბრალს. ჩვენ ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისისსახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორს, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორს, გელათის აკადემიის აკადემიკოსს, „რუსთაველის საზოგადოების“ თავმჯდომარეს მიხეილ ქურდიანს ვესაუბრებით.
დალი ქვირია: --ბატონო მიხეილ, განათლების კანონპროექტის ავტორები და მათი მომხრეები მთელ რიგ ბრალდებებს უყენებენ ოპონენტებს. ზოგიერთი მათგანი ასეთია: ოპონენტების ნაწილს არ აქვს წაკითხული პროექტი და მიუხედავად ამისა ექსპერტებადაც გვევლინებიან., ზოგიერთს წაკითხული აქვს, მაგრამ კრიტიკისათვის არავითარი არგუმენტი არ გააჩნია,.არის ასეთი ბრალდებაც--ჩვენ საბჭოთა განათლების სისტემას ვებრძვით,ოპონენტები კი საბჭოურს ეროვნულთან აიგივებენ და ეროვნულთან ბრძოლაში გვადანაშაულებენო.
რას იტყვით ამაზე?
მიხეილ ქურდიანი:--პირველი ბრალდება აბსურდულია. პროექტის რამდენიმე ვერსია არსებობდა. პირადად მე , პროფესორ მარიამ ცაცანაშვილთან ერთად გავაკრიტიკე ორი ვერსია. ეს იყო ძალიან სერიოზული მუხლობრივი ანალიზი,
რომლითაც ჩვენ ვცადეთ დაგვემტკიცებინა, რომ ეს კანონპროექტი ფაქტობრივად არ შედგა .ჩვენ შემოგვთავაზეს სრულიად უმწიფარი რამ. ამას რამდენიმე სერიოზული მიზეზი აქვს და მე ვალდებული ვარ ავხსნა ეს მიზეზები. მე არ შემიძლია გავიგო, როდესაც ამბობენ, რომ რეფორმა ვიღაცას არ უნდა.რას ქვია არ უნდა,? აბა ადამიანს უნდა ისევ ისე ისწავლებოდეს და ხდებოდეს, როგორც საბჭოთა პერიოდში ხდებოდა? დღესაც ისე უნდა ვასწავლოთ? ან ისე როგორც მე-18-ე საუკუნეში ხდებოდა? ეს ვის შეიძლება უნდოდეს? ეს არგუმენტი არ არის.
ჩვენ ვართ განათლების სისტემის განვითარების მომხრენი, მაგრამ მიგვაჩნია, რომ უპირველეს ყოვლისა, სახელმწიფომ უნდა შეიმუშაოს განათლების სტრატეგია. ეს სტრატეგია უნდა იყოს იერარქიული და უნდა მოიცავდეს ყველა სფეროს, ყველა საფეხურს-დაწყებული ზოგადი განათლებიდან, დამთვრებული მეცნიერების ორგანიზაციით.არ შეიძლება ადამიანმა ეს გააკეთოს ნაწილ--ნაწილ. მთლიანი სტრატეგიის ფარგლეში უნდა გაკეთდეს ეს იერარქია .მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ჩვენ გვექნება სტრატეგია, ანუ გვეცოდინება, რას ფიქრობს ხელისუფლება, სახელმწიფო განათლებაზე, შეიძლება საუბარი განათლების. კანონებზე და ამ პროექტების განათლების სტრატეგიასთან შესაბამისობაზე.. ესენი კი არ გვაცნობენ სახელმწიფო ს სტრატეგიას განათლების სფეროში და პირდაპირ შემოაქვთ კანონ-პროექტები, რომლებიც არა მარტო კონსტიტუციასთან მიმართებაში წინააღმდეგობებს შეიცავენ, არამედ ეკლექტიკურები არიან თავის არსში.
დ.ქ.--მოცემული კანონპროექტების შესწორებებს თუ უჭერთ მხარს?
მ. ქ.:--მოცემული პროექტი არ წამოადგენს იმ შემთხვევას,როდესაც ამ შეცდომების გასწორების შედეგად ჩვენ რაიმე ნორმალურის და კარგის მიღებას შევძლებთ.მისი ცალკეული ნაწილები კონცეპტუალურად არ არიან ერთმანეთ თან დაკავშირებული და არც ბოლომდე გააზრებულია თითოეული მათგანი. ჩვენი ანალიზით შევეცადეთ გვეჩვენებინა საზოგადოებისათვის, რომ ეს პროექტი არ შეიძლება მსჯელობის საგანი გახდეს. იმ ადამიანებს, რომელთაც, ლოგიკური აზროვნების უნარი აქთ, არავითარი ეჭვი პროექტის არასრულყოფილებში აღარ ეპარებათ.
ამრიგად საჭიროა თუ არა რეფორმა, ეს ერთი საკითხია, ხოლო საჭიროა თუ არა რეფორმისათვის უმწიფარი კანონპროექტი, ეს მეორე. პროექტის არსებობის აუცილებლობის უარყოფაზე არ არის ლაპარაკი. ჩვნ ვაჩვენეთ და გარკვევით ვამბობთ, კანონპროექტი უნდა აკმაყოფილებდეს ორ პირობას: იგი უნდა იყოს გარკვეული სტრატეგიის შედეგი და მეორე- შინაგან წინააღმდეგობებს არ უნდა შეიცავდეს.,
დ.ქ.--თუ სტრატეგიისაგან დამოუკიდებლად განვიხილავთ მოცემულ კანონ--პროექტს, რა არის მაშინ თქვენი კრიტიკის ძითადი თემა?
მ.ქ.: პირველ ყოვლისა, მისი ეკლექტურობა. გარდა ამისა, პროექტში არეულია, რამდენიმე უმიშვნელოვანესი მომენტი, რომელთა მოწესრიგების გარეშე უნივერსიტეტს არსებობა არ შეუძლია. პროექტის ავტორები ბევრ რამეს ვერ ანსხვავებენ ერთმანეთისაგან. და აქვთ სრულიად შემთხვევითი დაკავშირებები სვადასხვა მომენტებისა.
დ. ქ.:--კანონ-პროექტის ორი ვერსიის თქვენეული კრიტიკის გამოქვეყნებას თუ მოჰყვა გამოხმაურება?
მ.ქ.:--უამრავი ადამიანი გამოგვეხმაურა. ბევრი გვიხდიდა მადლობას. პირდაპირ გეუბნბოდნენ, რომ ამ წერილების წაკითხვის შემდეგ გააცნობიერეს, თუ რასთან გვაქვს საქმე. და რამდენად საშიშია ეს პროექტი საზოგადოებისათვის.
დ. ქ.-- როგორ არის პტროექტში გადაწყვეტილი უნივერსიტეტის ავტონომიურობის საკითხი?
მ.ქ.:--როექტის მიხედვით უნივერსიტეტს ავტონომია დაკარგული აქვს. მკითხველი სურთ შეცდომაში შეიყვანონ, თითქოს უნივერსიტეტს შენარჩუნებული აქვს ავტონომია და უფრო მეტიც, ავტონომიას ფაკულტეტებსაც მივანიჭებთო..ეს იმას ჰგავს, ავტონომია სახელმწიფოს რომ წააართვა და მის ცალკეულ რეგიონებს კი დმოუკიდებლობა მიანიჭო. განა ეს ლოგიკურია?
დ.ქ.:-- პროექტში ნათქვამია, რომ ფაკულტეტი ანიჭებს სადოქტორო ხარისხს. რას გვეტყვიტ ამაზე?
მ.ქ.:-- საქმე ის არის, რომ ფაკულტეტი აკადემიურ ხარისხს ანიჭებს, ხოლო როგორ გადაწყდება სამეცნიერო ხარისხების მინიჭევბა, ამაზე პროექტი არაფერს ამბობს.აკადემიოური ხარისხი კი სასწავლო ხარისხი გახლავთ. ის განათლების დონი სმაჩვენებელია და არა მეცნიერული დონის.
დ.ქ.:-- პროექტში ნახსენები სადისერტაციო საბჭო რა ფუნქციის მატარებელი იქნება?
მ.ქ.: სადისერტაციო საბჭო სწორედ აკადემიური ხარსხის მიმნიჭებელი ორგანოა. აქ ერთი თავზარდამცემი ამბავიც ირკვევა. გვეუბნებიან, რომ აკადემიური ხარისხის მქონე ადამიანი 5 წელიწადში შეიძლება გახდე პროფესორი. იმაზე კი, რა განსხვავებაა აკადემიური ხარისხის მატარებელ და სამეცნიერო ხარისხის მატარებელ პროფესორს შოის, პროექტში არაფერია ნათქვამი. არადა მათი აღრევა სრულიად გამორიცხულია. ზეპირ საუბრებში ჩვენ გვეუბნებიან, რომ ეს საკითხი არის მეცნიერების შესახებ კანონის სფერო და ამ კანონში იქნება ყველაფერი გარკვეული. მაგრამ როგორი იქნება ის კანონი მეცნიერების შესახებ, ამაზე არაფერს ამბობენ, და საერთოდ განა შეიძლება შეიქმნას კანონი მეცნიერების შესახებ ისე, რომ ის არ იყოს შესაბამისობაში უმაღლესი განათლების კანონთან?
კიდევ ერთხელ მინდა აღვნიშნო, რომ დისერტაცია სულაც არ ნიშნავს სამეცნიერო შრომას. მაგალითად ზოგიერთ ქვეყანაში დისერტაციას მაგისტრის ხარისხის მოსაპოვებლად იცავენ.. ამ პროექტითაც სადისერტაციუო საბჭო დაამტკიცებ სსამაგისტრო შრომას, სადოქტორო შრომას, და ეს აკადემიური შრომები იქნება.
დ..ქ.--: ოპონენტები ამბობენ, რომ პროექტის დაკანონების შემთხვევაში, ის ორ კვირაში ამოქმედდება. ე. ი.უნივერსიტეტის რექტორი კარგავს უფლებამოსილებას. უნივერსიტეტში მოდის დანიშნული მმართველი, რომელიც ხელში იღებს მის ხელმძღვანელობას.
მ. ქ.--: მმართველზე მეტად ის ფაქტი მაწუხებს, რომ პროექტის მიხედვით უნივერსიტეტის რექტორი არის სრულიად უუფლებო. მისი მოხსნა მინისტრს შეუძლია. ფაკულტეტის დეკანისა კი არა. ამ დროს ორივე არჩევითი თამნამდებობაა. რამდენად ლოგიკურია ეს?
დავუშვათ, რომ ხელისუფლება უნივერსიტეტის მართვით არის დაინტერესებული და რეფორმების გასატარებლად სხვა გზა ვერ იპოვა--ანუ ყოველგვარი არჩევნებისა და დემოკრატიის წესების გარეშე თავის კანდიდატს მმართველად (თავმოყვარე სახელმწიფო ამას არ იკადრებს) ნიშნავს. ამ ფაქტის გამართლება ასეთი იქნება--ეს გამოწვეულია აუცილებლობით მოცემულ ეტაპზე, მერე კი დავუბრუნდებით დემოკრატიას და დავუბრუნდებით ასე:: ამ პროექტის მიხედვით რექტორი 6 წელიწადში ერთხელ აირჩევა, გარდა პირველი რექტორის-მმართველისა, რომელსაც ორწლიანი უფლებამოსილება ექნება. ეს რისთვის არის საჭირო? პირველი რექტორი ვადის შემცირება რას გვაძლვს, გაურკვეველია.
დ.ქ.:--- რექტორთან დაკავშირებით მე კიდევ ერთი კითხვა მებადებ. თუ პროექტი დაკანონდა, ის 15 დღეში შევა ძალაში. უნივსიტეტის დიდი საბჭო კი რექტორს 13 დეკემბერს ირჩევს..კანონის ამოქმედებას კი მმართველის დანიშვნა მოჰყვება. მაშინ რა ხანგრძლივობის იქნება არჩეული რექტორის უფლებამოსილება?
მ.ქ.:-- ამაზე მე უკვე გამოქვეყნებულ მასალაში ვთქვი:-„ვის ვირჩეთ, უნივერსიტეტის რექტორს 6 წლით,. თუ ხალიფს ერთი საათით?“
ეს მომენტი წინასწარ კარგაად არის გააზრებული. თუ დიდი საბჭო ისეთ ადამიანს აირჩევს რქტორად, რომელიც ხელისუფლებას არ აწყობს,, მაშინ ამ კანონის ძალით არჩეული რექტორი უფლებამოსილებას კარგავს მმართველის მოსვლის შემდეგ.
დ.ქ.--:რამდენად გამიჯნულია აკადემიური საბჭოსა და სენატის უფლებამოსილებანი?
მ.ქ.--: მე არ მესმის, როგორ შეიძლება იურისტი ეწოდოს ადამიანს, რომელიც ასეთ აბსურდს დაუშვებს: პროექტში წერია,რომ აკადემიური საბჭო უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოა და იქვე წერია, რომ უმაღლესი ორგანო თავის გადაწყვეტილებებს დასამტკიცებლად სენატს წარუდგენს.
პროექტის ავტორებს სურთ ოპონენტებისაგან ცივილიზაციის, პროგრესის მოწინააღმდეგეთა სახე შექმნან, მაგრამ ხომ ცხადია, რომ ასეთი არაკვალიფიციური პროექტის ავტორები ვერ იქნებიან და არც არიან პროგრესის მომხრენი.
სრული პასუხისმგებლობით ვაცხადებ, რომ განათლების პროექტის ავტორები არაპროფესიონალები არიან, წრმოდგენა არ აქვთ კანონშემოქმედების ტექნიკაზე და მის სხვა მახასიათებლებზე. ჩვენ წინაშე ძალიან მძიმე შემთხვევაა. ყველაზე სამწუხარო კი ის არის, რომ ამ ადამიანებს სურთ ხარვეზები თავიანთ განათლებაში აქციონ საზოგადოებრივ პრობლემად.
ესპროექტი ჩვენ 50 წლით უკან დაგვაბრუნებს. თუმცა, არამგონია, რომ ხელისუფლება კბილებით დაიცავს ამ პროექტს. რატომ არ უნდა უნდოდეს ჩვენ ხელისუფლებას, რომ საქართველო იყოს წესიერი და ცივილიზებული ქვეყანა?
დ.ქ.--: როგორ არის გადაწყვეტილი ამ პროექტში სწავლების ენის საკითხი?
მ.ქ.--: ამ საკითხში პროექტში ანტიკონსტიტუციური ტექსტი შემოდის. მგონია, ვინც ეს კანონი შეუკვეთა, ამ შეცდომას მაინც გამოასწორებინებს.
დ.ქ.--: ერთიანი ეროვნული გამოცდების შესახებ რას იტყვით?
მ.ქ.-- გამოცდების ამ ფორმით ჩატარების საწინააღმდეგო არაფერი მაქვს .უნივერსიტეტი რომ განთვისუფლდება ამ ამ გამოცდები\საგან, ეს კარგია, მაგრამ რა გარანტია აქვთ პატივცემულ ავტორებს, რომ იქ არ იქნება კორუფცია?
დ.ქ.-- უნივერსიტეტის თანამშრომელთა კორუფციულობაზე რეფორმატორები ხშირად საუბრობენ. თქვენ რას გვეტყვით ამის თაობაზე?
მ.ქ.--: ადამიანი პატიოსანი უნდა იყოს გარემოსაგან დამოუკიდებლად. მაგრამ უნდა გაიმიჯნოს კორუფცია და ქრთამის აღება..მექრთამეობა ინდივიდუალური დანაშაულია. ვიღაც გარეწარი იღებს ქრთამს. .კორუფცია კი სისტემაა. .სახელმწიფომ არ უნდა შექმნას ასეთი სისტემა, როდესაც ცალკეული ადამიანები ხდებიან ამ სისტემის მონაწილენი. ჩვენ იქ არ ვეძებთ კორუფციის მიზეზებს, სადაც საჭიროა.მიზეზი სიღარიბეში კი არ უნდა ვეძებოთ, არამედ სიტუაციაში .სულ რამდენიმე თვეა, რაც ახალი ხელისუფლება გვყავს, და უკვე რამდენიმე თავისი წარმომადგენელი დაიჭირა კორუფციის ბრალდებით.
მე ასე ვამბობ: უნივერსიტეტში ყველთვის უნდა იყოს შეურიგებელი ბრძოლა მექრთამეობასთან, პრინციპყული ბრძოლა. მაგრამ პირველი ქვა იმან უნდა გვესროლოს, ვინც შესძლებს კორუფციის აღმოფხვრას თავის რიგებში.
დ.ქ.---პროექტში მოცემულ დებულებათაგან არცერთი არ არის მისაღები?
მ.ქ.:-- ზოგიერთი დებულება შეიძლება იყოს კარგი, მაგრამ ამ კონტექსტში ისიც აზრსა და ღირებულებას კარგავს..
დ. .ქ.: --რა უნდა იღონოს საზოგადოებამ, რომ პროექტი არ დამტკიცდეს?
მ. ქ.. :-- ჩვენ უნდა გავაგებინოთ ხელისუფლებას, რომ განათლება ერის არსებობის სტრატეგიული მოვლენაა და მისი მისი კანონი არ შეიძლება მიღებულ იქნას ხმების უმრავლესობით.ეს უნდა იყოს ჩვენი ერის კონსენსუსის შედეგი. ერი უნდა შეთანხმდეს განათლების სტრატეგიაზე, როგორც თავისი მომავლის შემადგენელ ნაწილზე.. განათლების საკითხებს მხოლოდ გამარჯვებული პარტია არ უნდა წყვეტდეს.
დ.ქ.:--როგორია რუსთაველის საზოგადოების როლი ამ პროცესში?
მ.ქ.:--...რუსთაველის საზოგადოებამ შესთავაზა ქვეყნის უმაღლეს სასწავლებლებს, სხვა კულტურულ დაწესებულებებს, აქტიურად ჩაებან განათლების სისტემის შექმნის საკითხში. ჩამოვაყალიბეთ საკოორდინაციო საბჭო. უმაღლესი განათლების კანონპროექტთან ერთად, ვიმუშავებთ ზოგადი განათლებისა და მეცნიერების საკითხებზე. ეს იქნება საზოგადოებრივი მონიტორინგი..მე მინდა ხაზგასმით აღვნიშნო, რომ რუსთაველის საზოგადოება ვალდებულია თავისი პოზიცია ჰქონდეს განათლების ნებისმიერი პროექტის მიმართ. მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დავიყვანოთ ჩვენი პრობლემები კონკრეტულ ადამიანებამდე. ჩვენ უნდა ვებრძოლოთ არა პიროვნებებს, არამედ იდეებს.
დ.ქ.:--მოცემულ ეტაპზე რა არის უპირველესი, რაც უნდა გაკეთდეს განათლების სფეროში?
მ.ქ.:--საჭიროა სახელმწიფომ გამოაქვეყნოს განათლების ზოგადი სტრატეგია, ის გახდეს ზოგადი მსჯელობის საგანი, საჭიროა შევთანხმდეთ ამ სტრატეგიაზე და მხოლოდ ამის შემდეგ შეიქმნას ისეთი პროექტები, რომლებიც თავსებადი იქნება ამ სტრატეგიასთან და ქვეყნის კონსტიტუციასთან..

დაუშვებელია სხვა ქვეყნების კანონების გადმოწერა "სკოლადამთავრებულებს ცოდნის ისეთი დინე აქვთ, როგორც ადრე მეშვიდეკლასელს ჰქონდა

დაუშვებელია სხვა ქვეყნის კანონების გადმოწერა
„სკოლადამთავრებულს ცოდნის ისეთი დონე აქვს, როგორიც ადრე
მეშვიდეკლასელს ჰქონდა“


„ კაცნი ამა ქვეყნისანი არიან ამაყნი, ლაღნი, გონიერნი, სწავლის მოყვარენი“- ამბობდა ვახუშტი ბატონიშვილი ქართველებზე .. 21- საუკუნეში სწავლისმოყვარეობა, განათლება და მეცნიერება ქვეყნის ეკონომიკური პროგრესისა და უსაფრთხოების გარანტად იქცა. იმის თაობაზე, თუ რამდენად მყარია ეს გარანტი დღეს, ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების წევრი, პროფესორი მერაბ ჯიბლაძე გვესაუბრება.
-- ბატონო მერაბ, რა პრობლემებია დღეს ქართულ განათლებასა და მეცნიერებაში?
--მდგომარეობა უკიდურესად მძიმეა. საშუალო სკოლა საჯარომ შეცვალა. ეს იგივე ამერიკული „ფაბლიკ სკულია“, რომელიც აშშ-ში გონებასუსტი ბავშვებისათვის შეიქმნა შესაბამისი პროგრამით. მაგრამ იქ მაღალი დონის სკოლებიც არის. ჩვენი საჯარო სკოლის კურსდამთავრებულებს ცოდნის ისეთი დონე აქვთ, როგორიც ადრე მეშვიდეკლასელს ჰქონდა.
---რატომ ჩავარდა დიდი საგანმანათლებლო ტრადიციების მქონე ჩვენი ქვეყანა ასეთ მდგომარეობაში/?
---შევარდნაძის მოსვლისთანავე საქართველოს მიენიჭა განვითარებადი ქვეყნის სტატუსი, რაც საქართველოს განვითარების დონის სამხრეთ აფრიკის ქვეყნების დონესთან გათანაბრებას გულისხმობდა. საქართველოში კულტურა მხოლოდ ეთნოგრაფიულ დონეზე უნდა დარჩეს. ბავშვების განათლება კი ინგლისურისა და
კომპიუტერისოპერეტორის დონეზე ცოდნით უნდა შემოიფარგლოს. ეს სრულიად საკმარისია უვხოელთა მომსახურებისათვის.
---როგორ ახორციელებენ ამ ვანდალურ მიზანს.?
----1992 წლიდან დაწყებული ჩვენში ჩატარებული ყველა რეფორმა განვითარებადი ქვეყნის სტატუსის გამართლებას ემსახურება. განათლების დონის დაქვეითება 1973 წლის ორი საკავშირო ბრძანების გამოცემით დაიწყო, რაც უმაღლესი სასწავლებლის დაფინანსება სგანსაზღვრავდა სტუდენტთა რაოდენობით.(7 სტუდენტი ერთ პედაგოგზე) და კრძალავდა მოუსწრებლობის გამო სტუდენტის კურსზე დატოვებას. ამრიგად 7 არადამაკმაყოფილებელი ნშსნის დაწერა ერთით ამცირებდა პედაგოგთა რაოდენობას. თანდათან დაქვეითდ აგამოცდებძე მოთხოვნის დონე. 80-იანი წლებისათვის სტუდენტთა და კურსდამთავრებულთა ცოდნის დონემ მნიშვნელოვნად დაიწია.
---განათლების მინისტრის პოსტზე თქვენი მუშაობისას(1990---92 წ.წ). რაიმე თუ შეიცვალა სასიკეთოდ?
--მე ვეწინაარმდეგებოდი უზენაესი საბჭოს მიერ ფასიანი სასწავლებლების შესახებ კანონის იმ ფორმით მიღებას. ეს იყო დიდი შეცდომა.მაგრამ ეროვნული
ხელისუფლების მოღვაწეობის ხანმოკლე პერიოდში ვერ მოხერხდა დასახელებული კანონების შეცვლა. განვითარებადი ქვეყნის სტატუსს მთლიანად ნულზე დაჰყავდა სასიკეთო ცვლილებების გატარების შანსი. ყოველივე ამან 1992 წლის მაისში პოსტის დატოვება გაამაწყვეტინა.
----დღეს რა მდგომარეობაა უმაღლეს სასწავლებლებში დაფინანსების არსებული სისტემის პირობებში?
--ნებისმიერი უმაღლესი სასწავლებელი ეძებს ფულის გადამხდელ სტუდენტს. ასეთი სტუდენტი, როგორი უცოდინარიც უნდა იყოს, მიიღებს დიპლომს. ხოლო სწავლეის დონე ინტერესმიღმაა დარჩენილი.. ფაქტბრივად ხდება დიპლომის გაყიდვა.
----რატომ აწყობს ხელისუფლებას განათლების ასეთი სისტემა?
----გაუნათლებელი ხალხი ადვილი სამართავია და ნაკლებ პრობლემებს უქმნის ხელისუფლებას. გაუნათლებლობა განსაზღვრავს განვითარებადი ქვეყნის სტატუსს და მას ჰუმანიტარული დახმარების, გრანტებისა და დაბალპროცენტიანი სესხების მიღებით უზრუნველყოფენ. 1992 წლიდან დაწყებული საქართველოს ხელისუფლება ასრულებს საქართველოსადმი, როგორც განვითარებადი ქვეყნისადმი, აშს-ის ადმინუ\ისტრაციის ყველა რეკომენდაციას.
----თქვენ უნივერსიტეტში ასწავლიდით ეროვნული გამოცდებით ჩარიცხულ პირველკურსელებს, ცოდნის როგორი დონე ჰქონდათ მათ?
---რეფორმების შედეგია, რომ პირველკურსელთა ცოდნის დონე ასე დაბალია. ,მათ ნიუტონის კანონებიც კი არ იციან. ეროვნული გამოცდების დონეც შესაბამისია დ ისინი ცოდნის ნაცვლად „უნარ-ჩვევებს“ აფასებენ.
--- ამდენადაც ვიცი უნივერსიტეტიდან წამოხვედით და სკოლაში მასწავლებლობა დაიწყეთ.
----ერთი წელი ვასწავლიდი მე--8-9-10 კლასებში. მათ არაფერი იცოდნენ ფიზიკასა და მათემატიკაში. ყველაზე გულსატკენი კი ის არის, რომ ამ გაუაზრებელმა სისტემამ მოსწავლეთა დიდ უმრავლესობას დაუკარგა აზროვნების უნარი. რამდენიმე ბავშვი შემხვდა ნიჭიერი და მონდომებული, მაგრამ დიდია მათი უცხოეთში წასვლისა და იქ დარჩენის ალბათობა.
--არ ეთანხმებით აზრს, რომ ნიჭიერი ადამიანი თვითონ გაიკვლევს გზას?
--კანონი მეცნიერებისა და განათლების შესახებ ძირეულად უნდა შეიცვალოს.
დაუშვებელია სხვა ქვეყნების კანონების მექანიკურად გადმოწერა. უნდა შევქმნათ
კანონები ქართული მენტალიტეტისა და ტრადიციების გათვალისწინებით.. ქართველ კაცს არც ნიჭი აკლია, არც მუშაობის უნარი. მას მხოლოდ ნიჭის გამოვლენისთვის საჭირო გარემო აკლია.
---როგორ გესახებათ ქართული საზოგადოების როლი ამ პრობლემების გადაჭრაში?
---მშობელმა უნდა დასვას კითხვა--რაში იხდის ის გულს, ცოდნის შეძენაში თუ დიპლომს ყიდულობს? როგორც საჯარო, ისე უმაღლესი სკოლის სასწავლო პროგრამები აბსოლუტურად არ შეესაბამება ჩვენი საუკუნის მოთხოვნებს.
საზოგადოება ვალდებულია დაფიქრდეს შვილებისა და ქვეყნის მომავალზე და მოითხოვოს ძირეული ცლილებები იმ სისტემისა, რომლის შექმნა შევარდნაძემ
დაიწყო. საქართველოს გადაარჩენს ინტელექტუალური სისტემური ცვლილებები.
კანონშემოქმედებაში უნდა ჩაერთონ ქართული ინტელექტუალური ძალები.
პ. ს. „აუცილებელია, რომ სამეცნიერო საზოგადოება უშუალოდ ჩაერთოს სახელმწიფო პოლიტიკაში“--განაცხადა ამერიკის ახალმა პრეზიდენტმა ნაციონალურ აკადემიაში გამოსვლსას.. ვინძლო ,ქართული სამეცნიერო ელიტა განათლებისა და მეცნიერების მართვის პოლიტიკაში მაინც ჩაერთოს. ჩვენ ხომ ასე ხშირად ვიმეორებთ--ასეა უცხოეთში. ჰოდა, მოდით, ამ შემთხვეაში მივბაძოთ, რათა ჯერ დაკარგული დონე დავიბრუნოთ, შემდეგ კი წინ წავიწიოთ.

დალი ქვირია. „ყველა სიახე“ 2009 წ. . სექტემბერი

ვინ შეიმუშავა "უმაღლესი განათლების შესახებ" საქართველოს კანონი (ქართულ განათლებაზე დანიელმა ფარმაცევტმაც იზრუნა)

დღეს, როდესაც ევროპა ცოდნაზე დამყარებულ საზოგადოებას აშენებს,აშშ-ი უდიდეს თანხებს ხარჯავს სხვა ქვეყნებიდან მეცნიერების მოზიდვასა და მასზე დაყრდნობით ეკონომიკის გაძლიერებაზე, ჩვენ სამშობლოში ისეთი კრიზისია, რომ ბევრი ქართველი ოჯახის გადარჩენის მიზნით, სამუშაოს საძებრად უცხო ქვეყანაში გარბის. არადა, ტრიუვიალურია, რომ ქვეყნის კრიზისიდან გამოყვანის ერთადერთი გზა მეცნიერებაზე დაყრდნობილი ეკონომიკის აღმავლობაა. ქართული მეცნიერება და განათლება ჯერ კიდევ ინარჩუნებს მაღალ პოტენციალს და ზოგიერთი პარლამენტარის აზრი--ქვეყანა ამდენ მეცნიერს ვერ შეინახავსო, მხოლოდ უმეცრების შედეგია. ქართულ მეცნიერებას შესანახი არაფერი სჭირს. ამის დასტური თუნდაც ის ფაქტია, რომ თსუ-ს საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტმა 2005 წლის დასაწყისიდან დღემდე უნივერსიტეტს 5 მილიონანდე დოლარი მოუტანა თავისი სამეცნიერო კვლვითი პროექტებით., ხოლო მეცნიერულად გათვლილია, რომ საქართველოში 5 სამეცნიერო ცენტრის მუშაობამ ქვეყანას შეუძლია ისეთი შემოსავალი მოუტამოს, როგორიც მთელმა ღვინის წარმოებამ ( ამ აზრით საუკეთესო დროში).
1000--მდე ქართველი მეცნიერი აშშ-ის სამეცნიერო ცენტრებში მაღალ პოზიციებს იკავებს და იქ ეწევა მეცნიერულ კვლევას.. ამერიკაში კი ფულს უბრალოდ არ იხდიან, ეს საყიველთაოდ ცნობილია.
60 წლის წინათ ვიქტორ კუპრაძის მიერ შემუშავებულ დიფერენციალურ განტოლებათა ამოხსნის მეთოდებს დღეს წარმატებით იყენებს აშშ-ის მანქანათმშენებელი მრეწველობა, პროფესორ ელიზბარ ნადარაიას მათემატიკური მოდელი კი ამავე ქვეყნის საბანკო საქმეში კარგა ხანია დანერგილია. ასეთი საფუძვლების მქონე ქართული მეცნიერებისათვის სიძნელეს არ წარმოადგენს შემდგომი წინსვლა დროის გამოწვევათა შესაბამისად. პოლიტიკური ნების არსებობის შემთხვევაში.
საქართველოს მეცნიერებისა და განათლების სამინისტოს მიერ ჩატარებულ რეფორმებს უკანსვლასაც ვერ დაარქმევ, მათი სახელი მხოლოდ ნგრევაა. დრო კიდევ უფრო მეტად გამოაჩენს ქართული რეფორმების შედგებს, თუმცა, დღესაც ბევრი რამ არის ნათელი. მე კონკრეტულად თსუ-ზე ვილაპარაკებ. თსუ-მ დაკარგა ავტონომია; გატანილ იქნა სამეცნიერო ნაწილი; დიდი ცოდნისა და გამოცდილების მქონე მეცნიერები უნივერსიტეტიდან გაუშვეს; სასწავლო პროცესს იმდენად უცოდინარი ხალხი მართავს, რომ სასწავლო ცხრილების შესადგენად ადამიანები გარედან მოიყვანეს და ფული გადაუხადეს; კონკრეტულად ფიზიკის ფაკულტეტზე თანამშრომელთა რაოდენობა ხუთჯერ შემცირდა; დაიხურა მუსხელიშვილი-ვეკუას მიმართულება, ბიოფიზიკის, ასტრონომიის და სხვა მიმართულებები; ქართული ენის სწავლება ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე არჩევითი გახდა; მაგისტრატურაში მისაღები გამოცდები დეკემბრისათვის გადაიდო შესაბამისი პროგრამების უქონლობის გამო; სტუდენტმა ვაუჩერი ერთი ტესტური გამოცდის ჩაბარებით მიიღო და სწავლის დასრულებამდე, სულ რომ არ ისწავლოს, ვაუჩერს არავინ წაართმევს. სიის გაგრძელება კიდევ შეიძლება, მაგრამ...
რა ბედი ეწევა ქართულ მეცნიერებას, თუ უნივერსიტეტი კოლეჯს დაემსგავსება (რაც უკვე ეჭვს აღარ ბადებს), საიდან მიიღებს ის შევსებას? კიხვები მრავლადაა.
ერთ კითხვას მეორე მოსდევს. თუ ყველაფერი მიზანმიმართულად ხდება, ვის აწყობს ეს? ქართველ ჩინოვნიკებს?--ვის არ ეამაყება განათლებული და მოწინავე ქვეყნის მოქალაქეობა, მაგრამ ისინი(ჩინოვნიკები) ხომ არ არიან დამოუკიდებელნი. ეს ყველაფერი გარედან მოდის, ქვეყნის შიგნით კი, თანამდებობის დაკარცვის შიშით, წინააღმდეგობის გაწევას ვერავინ ბედავს.
განათლებისა და მეცნიერების სფეროში მიდინარე პროცესებს ჯერ კიდევ განალების კანონის მიღებამდე ვადევნებდი თვალს. ამ თემაზე 200-ამდე პუბლიკაცია გამოვაქვეყნე სხვადასხვა გაზეთში და შეიძლება ითქვას, პრობლემა ზედმიწევნით შევისწავლე.
ამ პუბლიკაციაში კი განათლების სამინისტროს მიერ ოფიციალურად გამოქვეყნებული დოკუმენტის შესახებ მინდა გიამბოთ, რომელშიც ბევრ კითხვაზე შეიძლება პასუხის პოვნა .დოკუმენტის სახელია„განმარტებითი ბარათი „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პროექტზე“--"უმაღლესი განათლების თანამედროვე სისტემის ჩამოყალიბება ქართული სახელმწიფოს გადაუდებელი ამოცანაა..ქვეყანაში არსებული პრობლემების გადაჭრაში თანამედროვე სტანდარტების მიხედვით აგებულ განათლების სისტემას მნიშვნელოშვანი წვლილის შეტანა შეუძლია. უმაღლესი სასწავლებელი უნდა ამზადებდეს ეროვნული თვითშეგნების მქონე პროფესიონალებს, რომელთავ გაცნობიერებული ექნებათ თავიანთი უფლებები და პასუხისმგებლობა“,-ვკითხულობთ დოკუმენტში.
თუ რგორ დაიწყო ამ გადაუდებელი ამოცანის გადაწყვეტა, თავად დოკუმენტიდანაც ჩანს. მე პირდაპირ მივყვები დოკუმენტის შინააარსს. „„2001 წელს საქართველოს პარლამენტის ინიაციტივით ევროპის საბჭოსა და ფონდის „ღია საზოგადოება -საქართველოს“ მონაწილეობით დაიწყო მუშაობა უმაღლესი განათლების განვითარების ძირითადი მიმართულებების განმსაზღვრელ პროექტზე. პროექტზე სამუშაოდ შეიქმნა ქართველ და უცხოელ ექსპერტთა ჯგუფი. ჯგუფმა მოამზადა თერთმეტი მოხსენება განათლების სისტემის ამჟამინდელი მდგომარეობის შესახებ.
დადგენილების ტექსტის შემუშავებაში აქტიურად მონაწილეობდნენ საქართველოს უნივერშიტეტების, კონსერვატორიის, ჩიკაგოს, ჩიბას(იაპონია),დენდი(შვედეთი)უნივერსიტეტების, კოპენჰააგენის სამეფო ფარმაცევტული სკოლის(დანია), ევროკავშირის, „თავისუფლების ინსტიტუტის", ფინანსათა და კულტურის სამინისტროების წარმომადგენლები და სტუდენტები.
უნმაღლესი განათლების ძირითადი მიმართულებების განმსაზღვრელი დოკუმენტის პროექტის შემუშავებაში მონაწილეობისათვის პარლამენტშიც შეიქმნა ინტერფრაქციული ჯგუფი.“
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტმა, თსუ-ს პრორექტორმა ანზორ ხელაშვილმა კი, თვითონ დატოვა ექსპერტთა ჯგუფი იმ მიზეზით, რომ იქ მათ მოსაზრებებს არავინ ითვალისწინებდა. ამ ფაქტის შესახებ თავად ბატონმა ანზორმა მიამბო(დ. ქ.)
2002 წლის 1 მარტს პარლამენტმა მეორე მოსმენით მიიღო დადგენილება „საქართველოს უმაღლესი განათლების განვითარების ძირითადი მიმართულებების შესახებ“, რომელიც საფუძვლად დაედო „უმაღლესი განათლების შესახებ“ საქართველოს კამონის პროექტს.
შემდგომ ამისა, პარლამენტის თავმჯდომარემ და განათლების ქვეკომიტეტის თავმჯდომარემ თხოვნით მიმართეს ევროპის საბჭოს, ფონდ „ღია საზიგადოება--საქართველოს“ და განათლების პოლიტიკის დაგეგმვისა და მართვის საერთაშორისო ინსტიტუტს, რათა მიღებული გამოცდილებიდან გამომდინარე გაეგრძელებინათ მუშაობა “უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონის პროექტის შემუშავებაზე. ამ ორგანიზაციებმა შექმნეს ექსპერთთა საბჭო წამყვანი უმაღლესი სასწავლებლების, მთავრობისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების 40-ზე მეტი წარმომადგენლის შემადგენლობით. საბჭოში მიღებულ იქნა პროექტის საბოლოო რადაქცია, სადაც გათვალისწინებულ იქნა იუნესკოსა და ევროგაერთიანების ექსპერტთა შენიშვნებ
დოკუმენტი, რომლის შინაარსსაც გაცნობთ, გვაუწყებს,რომ 2003 წლის ნოემბრის მოვლენების შემდეგ ახლად შექმნილ განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროში კანონ-პროექტი გადამუშავდა მთავრობის მიერ არჩეული მიმართულებების--უმაღლესი განათლების ევროპულ სივრცეში ინტეგრაციის შესაბამისად.
ასეთი გზა გაიარა განათლების კანონპროექტმა, ვიდრე ის გამოქვეყნდებოდა.
2004 წლის 27 სექტემბერს თსუ-ს დიდა საბჭომ პროექტის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტს მიმართა.--„იქმნება შთაბეჭდილება, რომ პროექტის ავტორები არ იცნობენ უმაღკლეს სასწავლებელში არსებულ ვითარებას, ან შეგნებულად მიმდინარეობს ქართული საუნივერსიტეტო განათლების ნგრევა ყოველგვარი პერსპპექტივის გამოკვეთის გარეშე..დოკუმენტში სულსწრაფობის სულისკვეთება მეუფებს--რაც შეიძლება სწრაფად მოვიშოროთ უნივრტსიტეტის ყველაზე ავტორიტეტული პროფესურა, არ განვსაზღვროთ გარკვეული პერსპექტივა, მოვახდინოთ ქართული საუნივერსიტეტო განათლების დემონტაჟი...კანონის მიღება შეიძლება საბედისწერო აღმოჩნდეს საქართველოში ეროვნული საუნივერსიტეტო განათლებისა და მეცნიერების განვითარებისათვის.
მოგმართავთ თხოვნით, არ დავუშვათ წარმოდგენილი კანონპროექტის განხილვა. უზრუნველჰყოთ განათლებისა და მეცნიერების განვითარების ეროვნულ ტრადიციებსა და ფასეულობებზე დაფუძნებული კონცეფციის შემუშავება პროფესიონალთა მიერ და მისი საჯარო განხილვა".--ვკითხულობთ მიმართვაში.
კანონპროექტში შესატან ვლილებებთან დაკავშირებით, პარლამენტს მიმართეს მსოფლიოში სახელგანთქმულმა ქართველმა მეცნიერებმა- ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის პროფესორებმა გია დვალმა და გიგა გაბადაძემ. არცერთ მიმართვაზე პასუხი არ ყოფილა.
2004 წლის დეკემბერში პარლამენტმა მიიღო ხსენებული კანონი, თუმცა რეფორმების გატარების პერიოდში მრავალგზის დაწუნებული ეს კანონიც არ შესრულებულა და რეგულარულად ხდებოდა მისი დარღვევა უარესობისაკენ.
ყოველივე ზემოთ თქმულიდან მკითხველისათვის ცხადი უნდა გახდეს, რომ საქართველოს უმაღლესი განათლების განვითარების ძირითადი მიმართულებების შემუშავებაში აქტიურად მონაწილეობდნენ ევროპული ორგანიზაციები, ფონდი „ღია საზოგადოება --საქართველო“ და „თავისუფლების ინსტიტუტი.“
ზემოთ აღნიშნული დოკუმენტის გაცნობისას, ექსპერტთა ჯგუფის ერთერთმა წევრმა, სამეფო ფარმაცევტიული სკოლის (დანია) წარმომადგენელმა მიიპყრო ჩემი ყურადღება, სწორედ იმით, რომ ის დანიელი იყო. როდესაც მეცნიერებასთან დაკავშირებით დანიას ახსენებენ, მე 1961 წლის 13 მაისი მახსენდება. 13 მაისს მსოფლიოს მიერ გენიოსებად აღიარებულ სამ ფიზიკოსთაგან (ნიუტონი, აინშტაინი, ბორი), ერთერთმა-ნილს ბორმა ქართული უნივერსიტეტის ფიზიკის დიდ აუდიტორიაში მოხსენება წაიკიხა. ამ ღირსშესანიშნავი მოვლენის მონაწილე მეც ავღმოჩნდი. ახალგაზრდა სპეციალისტისათვის(ფიზიკოსი გახლავართ-განათლებით.დ.ქ.), აუწერელი ბედნიერება იყო ასეთი მსოფლიო ავტორიტეტის ხილვა და მისი მოსმენა. ნილს ბორი ცნობილი მეცნიერის ელეფთერ ანდრონიკაშვილისა და აკადემიის პრეზიდენტის ნიკო მუსხელიშვილის მოწვევით ჩამოვიდა. მოხსენებაში ნათქვამი იყო ფრაზა-‘“ჩვენ ვიცით, რომ საქართველოში მეცნიერება განვითარებულია“. ამის მოსმენაც ბედნიერება იყო. ამას ხომ ბორი ამბობდა. იყალთოსა და შუამთაში სტუმრობისას ბორი გაკვირვებული იყო იმით, რომ კახელმა გლეხებმა არამარტო მისი გვარი, მისი პოსტულატებიც კი იცოდნენ ზეპირად,(ამის თაობაზე მე აკადემიკოსმა თენგიზ სანაძემ მიამბო, რომელიც ამ მომენტში იქ იმყოფებოდა).
შუამთაში წარმოთქმული სიტყვით ბორმა ქართველებს დიდი მისია დაგვაკისრა--„თქვენ, ქართველები იმ ხალხების რიცხვს მიეკუთვნებით, ვინც ადამიანის მერ შექმნილ დრაკონებს შეებრძოლებიანო“
ასე, და ამგვარად, თუ 1961 წელს ქართული მეცნიერება და ქართველი ხალხი "გენიალური ინტუიციისა და განსაკუთრებული ალღოს მქიონე" (ალ. აინშტაინი) მეცნიერმა, ნილს ბორმა დააფასა თავისი ჩამოსვლით და მაღალი შეფასებაც მოგვცა. 40-ზე ცოტა მეტი წლის შემდეგ, ქართული საუნივერსიტეტო განათლების ძირითადი მიმართულებების განსაზღვრაში მონაწილეობის მისაღებად, ქართველმა ჩინოვნიკბემა ნილს ბორის სამშობლოდან ფარმაცევტული სკოლის წარმომადგენელი მოიწვიეს .(შეურაცხყოფას არავის ვაყენებ, ყველა ნილს ბორი ვერ იქნება, ეს ერთი, და მეორეც, ჩვენი განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ხელმძღვანელობას, ელეფთერ ანდრონიკაშვილისა და ნიკო მუსხელიშვილის მსგავს სამეცნიერო კავშირებს ვერ მოვთხოვთ).ღიმილის მომგრელი პარალელია, ოღონდ მწარე ღიმილის.
შესაძლებლობა რომ მისცემოდათ, განა ქართველი მეცნიერები ვერ შესძლებდნენ თანამედროვე გამოწვევების შესაბამის, ეროვნულ ტრადიციებსა და ფასეულობებზე დაყრდნობილი განათლების კონცეფციის შემუშავებას?!
მაგრამ, ჩვენი განათლებისა და მეცნიერების მესვეურები ხომ, მხოლოდ საკუთარ ნააზრევსა და ნამოქმედარს მიიჩნევენ ჭეშმარიტებად. ვაი, რომ მათ არ ახსოვთ, უფრო საფიქრალია, რომ არ იციან, რომ განათლებასა და მეცნიერებას მემკვიდრეობითობა ახასათებს. მე ისევ აინშტაინის აზრს მოგაგონეთ,იგი თვლიდა ,რომ მისი წარმატებები მნიშვნელოვნად განპირობებული იყო იმით, რომ ის გალილეისა და ნიუტნის მხრებზე იდგა. ასე რომ, ქართული განათლების ჩინოვნიკებო, მეცნიერება წინამორბედის გარეშე არ არსებობს, აინშტაინისთვისაც კი. განათლების ჩინოვნიკების რა მოგახსენოთ, ქართული საზოგადოება კი ნამდვილად გამოიტანს შესაბამის დასკვნებს ყოველივე ზემოთ ნაამბობიდან.
დალი ქვირია. გაზეთი „აისი“. ივნისი- 2007 წელი

"ქართული აკადემიის" კონფერენცია .ჯერჯერობით მხოლოდ დღის წესრიგს გაგაცნობთ

2010 წლის 30 ოქტომბერს "ქართული აკადემიის" ორგანიზატორობით ჩატარდა კონფერენცია--მეცნიერება და განათლება საქართველოში--რეფორმის მიზნები და შედეგები. კონფერენციას ესწრებოდნენ მეცნიერებისა და განათლების და არასამთავრობო ორგანიზაციების თვალსაჩინო წარმომადგენლები. კონფერენცია გახსნა აკადემიკოსმა თენგიზ სანაძემ, წამყვანი კი პროფესორი თემურ ნანეიშვილი გახლდათ. კონფერენციაზე წაიკითხეს მოხსენებები:
1-საქართველოში მეცნიერებისა და განათლების სფეროებში სახელმწიფო პოლიტიკის განმსაზღვრელი ფაქტორები(ძირითადი დოკუმენტების ანალიზი)- აველინადავითულიანი('ქართული აკადემია');
2-საგანმანათლებლო რეფორმის ძირითადი მიზნები და შედეგები-მერაბ ჯიბლაძე("ქართული აკადემია"); 3-ეთიკის კოდექსი და მანდატურთა სანსახური სკოლებში-მანანა ნიკოლეიშვი(ექსპერტი);
4--საქართველოში საუნივერსიტეტო რეფორმის მიზანი და შედეგი-პროფესორი გიორგი გოგოლაშვილი;
5-საქართველოში სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სისტემის რეორგანიზაციის სამართლებრივი ასპექტები-დავით ქარქაშაძე('ქართული აკადემია");
6-ქართული სახელმწიფო ენის მდგომარეობა ახალი ათასწლეულის დასაწყსში- ავთანდილ არაბული('ქათული აკადემია");
7-სამეცნიერო სფეროში ჩატარებული რეფორმის ზოგიერთი შედეგი-ალექსანდრე ხარაზიშვილი("ქართული აკადემია);
8-საქართველოს კვლევითი სისტემა და ეკონომიკური განვითარება-ოლეგ შატბერაშვილი(ევროპული გამოკვლევები საქართველოს ინოვაციური განვითარებისათვის);
9-მეცნიერება--შემეცნებითი აზროვნება, როგორც ქვეყნის სახელმწიფოებრივი ფუნქციობის საფუძველი და დღეს არსებული ვითარება-გიორგი ჩაგელიშვილი("ქართული აკადემია");
10-კვლევა და შემუშავება, როგორც საინოვაციო რესურსი და ეროპის გაერთიანება-თამაზ მარსაგიშვილი("ქართული აკადემია")
კონფერენციამ მიიღო დასკვნითი დოკუმენტი.
შემდგომში გაგაცნობთ კონფერენციაზე მოსმენილ რიგ მოხსენებებს.

ტელევიზიის ზემოქმედების ძალა უდიდესია

დალი ქვირია. გაზეთი "აისი" ივნისი, 2006 წელი

მიუხედავად გაუსაძლისობის ზღვრამდე მისული ქართული ყოფისა, ყოველდღიური ინფორმაციის მიღების მოთხოვნილება საზოგადოების თითქმის ყველა ფენას აქვს. ამ მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად კი ტელევიზია ყველაზე მოხერხებული, მისაწვდომი და იაფი საშუალებაა. ტელევიზიის როლის შესახებ ადამიანის ცხოვრებაში და ქართული ტელევიზიის თავისებურებათა შესახებ, ფსიქოლოგიის პროფესორს, ბატონ შოთა ნადირაშვილს ვესაუბრე.
ბატონო შოთა, რა როლს თამაშობს ტელევიზია ადამიანის ცხოვრებაში (ქართულ სინამდვილეს ვგულისხმობ)?
ტელევიზია, როგორც მოვლენა გასულ საუკუნეში შემოვიდა. წინათ ადამიანები ინფორმაციას ტექსტის წაკითხვით იღებდნენ, დღეს ტელევიზიით ისმენენ.
წერა, კითხვა,სიმღერა-უფრო ძნელია, ვიდრე ლაპარაკი--ეს დამატებითი კუ;ტურაა და ეროვნული კულტურის სფეროში შექმნილი ღირებულებებია..ამ სფეროებში ადამიანები ეროვნული კულტურის ბაზაზე მოქმედებენ. და წინსვლაც ამ ბაზის მიხედვით ხდება. ყოველივე ეს ტელევიზიასთან შედარებით, ნაკლებ ზეგავლენას ახდენს. ტელევიზია ადამიანის ბინაში შემოიჭრა და ის ბინის,, ოთახის კულტურაა. ამ მოვლენამ ადამიანები გათიშა. ისინი ეროვნული კულტურის ბაზაზე ნაკლებ მოქმედებენ..ეროვნული კულტურა უფრო სერიოზული საქმეებისთვის აქვთ შემონახული.
ყოველდღიურ ცხოვრებაში ტელევიზიის სმენა ჩვეულებრივ ინდივიდუალურ ურთიერთობებს დაემსგავსა და ამიტომ მან დიდი უშუალო ზემოქმედების ძალა
შეიძინა. ყოველივე ამას ხელს უწყობს ის ფაქტი, რომ საერთდ ადამიანი ორიენტირებულია მოსმენაზე და ლაპარაკზე. ტელევიზიისთვის არ არის საჭირო განათლების, ცოდნის ის დონე, როგორც მეცნიერისათვის. აქ არც წერის კულტურის მოთხოვნაა,, არც ნაწერიდან ამოკითხვის და გაგებისა. ყველაფერი ჩვეულებრივი ლაპარაკის დონეზე მიმდინარეობს და ადვილი გასაგებია. ამიტომ ადამიანზე გავლენის მოხდენა და ზემოქმედება ადვილია.
ტელებიზიის ადამიანზე ზემოქმედების ძალას ვინ და როგორ იყენებს?
ტელევიზიას იყენებენ სახელმწიფო, პარტიები, გარკვეული შ,ეძლებული ოჯახები, რომელთაგანაც თითოეულს, თავისი იდეოლოგია აქვს.ვისაც თავისი იდეოლოგიის გატარება სურს, მისთვის ტელევიზია ძალიან მომგებიანია,. ტელეგადაცემაში ორი სფერო გამოიყოფა--რას ლაპარაკობენ და რა იგულისხმება.--ანუ რა მიზანი აქვს ამ ლაპარაკს. ეს ორი მხარე ერთმანეთთან კავშირშია, მაგრამ კავშირი აშკარად არ ჩანს, არ ჩანს, რომ იდეოლოგია აქვს. ტელევიზიის პატრონი თუ ხელმძღვანელი--ე.ი. ზემოქმედი, თავის მიზნებს როგოც თავად აწყობს ,ისე დებს გადაცემაში.,ადამიანები კი ყოველივეს ზემოქმედების ფონზე ვისმენთ. .სახელმწიფო, თუ შეძ;ლებული ორგანიზაცია, ცდილობს საკუთარი არხი ქონდეს.
როგორც წესი, ადამიანები თავად ირჩევენ არხს, რომელსაც რეგულარუად უყურებენ. როგორ ხდება ეს?
ყოველი არხი ადამიანებს აჩვევს თავის იდეოლოგიას.ადამიანი აირჩევს იმ არხს, რომელიც მასზე უკეთესად მოახდენს გავლენას. გავლენის მოხდენას თავისი ფსიქოლოგია აქვს .გავლენის მოსახდენად იმ ადამიანების უშუალო
მოთხოვნილებების დამაკმაყოფილებელი ტექსტები შეირჩევა, რომლებზე ზემოქმედებაც გვინდა. .თუ ტელევიზიით მოსმენილი ჩვენს შინაგან მოთხოვნას
შეესაბამება, და ჩვენ მიმართ დადებით დამოკიდებულებას გამოხატავს, ამ არხს ვირჩევთ და მისი ნათქვამიც მეტად მოქმედებს.. თუ არხი მტრულ დამოკიდებულებას გამოხატავს ჩვენდამი, ჩვენც მის მიმართ მტრული დამოკიდებულება გვიჩნდება.არსებობს დამოკიდებულებათა მთელი სისტემა,, რომლის კანონებითაც ხდება ადამიანების შეხედულებებზე, აზრებზე, იდეოლოგიაზე ზემოქმედება. უცხოურ ტელევიზიებში ეს კანონები დიდ გამოყენებას პოულბს, ჩვენთან--ნაკლებს.
კონკრეტულად როგორ ხდება მსმენელის მოზიდვა?
მაგალითად, საჭიროა რაღაც თემის გაშუქება. ავტორი წინასწარ იგებს საზოგადოების დამოკიდებულებას ამ საკითხისადმი და როდესაც იწყებს ლაპარაკს, მსმენელის დამოკიდებულებას ამ საკითხისადმი თავის თავზე მიიწერს ისე, ვითომ, მისი დამოკიდებულბა არ იცის. ასე ხდება “ჩვენი კაცის“ იმიჯის შექმნა. და მსმენელიც ფიქრობს,ეს “ჩვენი კაცია.“. ასეთ მოქმედებას ქვია ‘სავიზიტო ბარათის“ წარდგენა. მე თქვენი ვარ, თქვენი საზოგადოების წევრი ვარ, თქვენი ორიენტაციის ადამიანი ვარ, თითქოს ეუბნება მსმენელს. მსმენელიც ისე განეწყობა, რომ, რაც მომხსენებელს მოსწონს, იგივეს მოიწონებს, ვისაც ის აკრიტიკებს, იმასვე გააკრიტიკებს. თუ ზემოქმედი მტრულ განწყობილებას გამოამჟღავნებს, ხალხი მას მტრად მიჩნევს და მის ნათქვამსაც არ აჰყვება.
თქვენი საუბრიდან გამომდონარე, ტელევიზიაში არიან ადამიანები, რომლებიც ქმნიან იდეოლოგიას.
დიახ, ასეთი ადამიანები ქმნიან დეოლოგიას და მუშაობის სტილსაც.. თანაც ისეთს, რომ მისი საშუაებით მისი არხი გახდეს მსმენელისათვის მისაღები და მისი მიზნების განმახორციელებელი . ის მეპატრონე, რომელსაც დიდი საშუალებები აქვს, ,აფათოვებს თავისი გავლენის სფეროს.
დასკვნის სახით მინდა გითხრათ,: ტელევიზია არის ჩვეულებრივი ადამიანური კონტაქტის, დიალოგისა და კომუნიკაციის ფორმაში ჩამოყალიბებული ტექნიკური საშუალება, სადაც არსებობს მთქმელი და მსმენელი და სადაც მთქმელს აქვს თავისი იდეოლოგია და მისი გასატარებელი საშუალებები.
რა დამოკიდებულება აქვთ სატელევიზიო თემებს ჭეშმარიებასთან.?
სატელევიზიო პროპაგანდის დანიშნულებაა მსმენელს თავისი აზრი მიაღებინოს და არა ჭეშმარიტება დაადგნოს. ჭეშმარიტება- ეს მეცნოიერთა
ი ნტერესი და ამოცანაა. ტელევიზიის ხელმძღვანელებს კი სურთ მათი აზრი და მსოფმხედველობა მისაღები გახადონ და მოწინაარმდეგის აზრი კი მიუღებელი. /ასე რომ, ტელევიზია აზრის მისაღებლობისათვის იბრძვის. ეს მომენტი წიგნშიც არის, მაგრამ არა ისე ძლიერად, როგორც ტელევიზიაში.ახლა იგივე ამოცანას კომპიუტერიც ისახავს მიზნად და ისიც აქტიურად შემოდის ადამიანის ცოვრებაში.
კომპიუტერის საშუალებითაც ხდება ზემოქმედება?.
რა თქმა უნდა. ადამიანები ცდებიან როდესაც ამბობენ, ინფორმაციას ვიღებთო.
ინფორმაციასთან ერთად ხდება მომწოდებლის იმ დამოკიდებულების გადმოცემა, რომელიც ზემოქმედების ავტორია.
ადამიანებზე ზემოქმედება მხოლოდ ზემოქმედების ავტორის ინტერესში შედის?
ზემოქმედება შეიძლება იყოს კეთიმოსურნე და ბოროტი იდეოლოგიის გამტარებელიც. საბჭოთა კავშირიდან გამოსული ქვეყნებში, ძირითადად., მეორე შემთხვევასთან გაქვს საქმე. ხშირად ხელისუფლებისა და ხალხის ორიენტაცია განსხვავებულია.. ასეთ შემთხვევაში ტელევიზია ხშირად უარყოფით როლს თამაშობს. თავის იდეოლოგიას კი ის გადასცემს უფრო იოლად,, ვისაც ტეევიზიაში გადაცემის მოწყობის მეტი საშუალება აქვს. ზემოქმედება ხშირად ისეთი ფარულია, რომ ადვილად არ შეიგრძნობა. კარგი პოლიტიკოსი ამას ახერხებს,, ცუდი კი, აშკარად ცდილობს ჩვენზე ზემოქმედების მოხდენას და ჩვენ ამას ვეწინააღმდეგებით. რაც უფრო ფარულია ზემოქმედება, მით უფრო მეტი ძალა აქვს მას.
ტელევიზიის ზემოქმეებაში წამყვანის როლი როგორია?
ტელევიზიაში მიმდინარე დიალოგებისა და კამათის დროს არ დგას ჭეშმარიტების და მცდარის დადგენის ამოცანა. აქ ხდება შეხედულებათა გადაცემა. ჟურნალისტს აქვს ფარული ამოცანა, რომელიც მსმენელს უნდა გადასცეს. გადაცემაში არის ამ ამოცანის დამცველი და საწინააღმდეგო აზრები .წამყვანი ვერ მოახერხებს მხოლოდ ფაქტების გადმოცემას. წამყვანს თავისი პოზიცია აუცილებლად აქვს. საინფორმაციო გადაცემის დროსაც კი,.როდესაც ჟურნალისტები ამბობენ,- არ უნდა გამოვამჟღავნოთ ჩვენი პოზიციაო--ეს არ არის სწორი.ჟურნალისტი უნდა ემსახურებოდეს იმ საზოგადოებას, რომელსაც ემხრობა და შეეცადოს იყოს ობიექტური, პოზცია თავისთავად შევა მის გადაცემაში. დავუშვათ ხდება კინოკადრების გაშვება. პოზიცია ამ კადრების დალაგების თანამიმდევრობაშიც კი მჟღავნდება.
ხშირად ჟურნალისტი ეხება უკვე გაკეთებულ ან მომავალში გასაკეთებელ საქმეებს. მაგრამ რაც გასაკეთებელია, მის ჭეშმარიტებაზე ლაპარაკი შეუძლებელია..ჭეშმარიტი შეიძლება იყოს მხოლოდ უკვე გაკეთებული საქმე. პოლიტიკოსების საქმიანობა ძირითადად მომავალს ეხება და ამიტომ აქ ჭეშმარიტებაზე ლაპარაკი არ შეიძლება იყოს. მაგრამ ამ შემთხვეაშიც ჟურნალისტს შეიძლება ჰქონდეს პოზიცია,., რომ მომავალში შეიძლება რაღაც მოხდეს ამ პოზიციის შესაბამისად ან მის საწინაარმდეგოდ.. ასე რომ, პრესა, ტელევიზია,რადიო, ხელოვნება--ყოველთვის პოზიციურია.
სსრკ-ს დროს მასობრვი ინფორმაციის საშუალებები ერთ იდეოლოგიას ემსახურებოდნენ. ჩვენთან ტელევიზიებში ფაქტობრივად არის თავისუფლება,მაგრამ ყველა არხი თავის იდეოლოგიას ემსახურება და ცდილ;ობს თავისი პოზიციის გამყარებას და საწინააღმდეგოს დასუსტებას., ცხადია. ,ამაში ჟურნალისტიც არის ჩათრეული.. .
მსმენელი რამდენად გრძნობს ტელევიზიის ზემოქმედებას??
ჩვენ აღქმის ორი გზა გვაქვს: როდესაც იდეოლოგია ღრმად დევს, ჩვენ ინტუიცურად ვგრძნობთ; როცა პირდაპირ არის ნათქვამი, ვაცნობიერებთ. ჩვენთან (7-8 არხია) და ყოველ მათგანს თავისი პოზიცია აქვს.გამოკითხვა რომ ჩავატაროთ, ,ადამიანს შეიძლება მანამდე არც უფიქრია არხის პოზიციაზე, მაგრამ ძირითადად სწორად პასუხობს--ეს სამთავრობო არხია ,ეს ოპოზიციურიაო.
როგორი შეფასებები არსებობს სხვადასხვა არხის მიმართ?.
პირველი არხი, რომელსაც დიდი შესაძლებლობები აქვს, მიუხედავად იმისა, რომ საზგადოებრივი ჰქვია, ხელისუფლებას ემსახურება.. „რუსთავი-2“ ფარულად ხელისუფლების მხარეზეა, თუმცა, ხშირად ამას აშკარად არ ავლენს. ‘კავკასიას“ მკვეთრად გამოხატული ოპოზიციური , კრიტიკული დამოკიდებულება აქვს ხელისუფლებისადმი. ასე რომ, სხვადსხვა არხი ამა თუ იმ ხარისხით არის ხელისუფლების მხარდამჭერი ან ოპოზიციური. ერთი მომენტი მინდა აღვნიშნო:, როდესაც ადამიანი ტელევიზიას უყურებს, რაც მისი აზრის დამადასტურებელია, იმას იმახსოვრებს, დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს, საწინააღმდეგოს კი არა.. და, როდესაც ტელევიზიის მსმენელი ამბობს--მე დამოუკიდებელი ვარო-თავს იტყუებს. ვისი პოზიციის მომხრეც ვართ, მათი თვალით ვუყურებთ მოვლენებს.
ნეიტრალური ტელევიზია თუ შეიძლება არსებობდეს?
ნეიტრალური ტელევიზია მაყურებლისათვის უინტერესო იქნება.ადამიანმა შეიძლება ძალმომრეობაზე გადაღებულ ფილმსაც უყუროს, თუ იქ ჩადებულია ძალადობის დაგმობის პოზიცია.
რამდენად ახერხებენ ტელევიზიების მეპატრონეები თავისი პოზიციის დაყვანას მსმენელამდე და რამდენად მისაღებია ამ საკითხში მათი მეთოდები?
ჩვენი ტელევიზიის ნაკლი ის არის, რომ ტელევიზიის ხელმძღვანელობას არა აქვს კარგად გაცნობიერებული როგორი ფორმით მოახდინოს გავლენა მსმენელზე ისე, რომ მისი პოზიციისადმი უარყოფითი დამოკიდებულება, ან გაორება არ გამოიწვიოს. ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ გადაცემის თავსა და ბოლოში უნდა ითქვას ის, რაც გვინდა რომ ადამიანს დაამახსოვრდეს. ამიტომ საკუთარ პოზიციაზე. დასაწყისში და დასასრულს უნდა ითქვას, შუა ნაწილშიკი-მოწინააღმდეგის პოზიციაზე. არ არის კარგი იუმორით დამთავრება ,დაწყება კი კარგია.
რას იტყვით ქართულ ტელვიზიაზე, მის გადაცემებს დაძაბულობა შეაქვს ხალხში თუ სიმშვიდე?
სატელევიზიო გადაცემებს საზოგადოებაში დაძაბულობის შეტანაც შეუძლია და სიშვიდისაც. თუკი სატელევიზიო გადაცემაში ხდება დიალოგი ორი საწინააღმდეგო პოზიციის ადამიანს შორის,, ისინი ერთმანეთში მოწინააღმდეგეს ხედავენ, თავისი პოზიციის დაცვისათვის იბრძვიან, მათ შორის ურთიერთკრიტიკის, ურთიერთდაუნდობლობის დამოკიდებულება უფრო ძლიერია, ვიდრე ურთიერთშეთანხმების..ხდება მსმენელის დაყოფა ორ ჯგუფად, მოკამათე ადამიანების მხარდამჭრებად. მაყურებელშიც ჩნდება დაძაბულობა, რომელიც წამყვანს შეუძლია გაამძაფროს. ამ შემთხვევაში დიალოგის თითოეული მონაწილე ცდილობს მეორის იდეოლოგიაში სუსტი ადგილები იპოვოს და ყურადღება ძირითადი თემიდან მათზე გადაიტანოს. თითოეული მათგანისათვის დაუშვებელია დამარცხება საზოგადოების წინაშე, ამიტომ არცერთს არ შეუძლია დათმობა და დაძაბულობა იზრდება. წამყვანი ხან ერთ მხარეს ემხრობა ხან მეორეს, და. მისდაუნებურად დაძაბულობა იზრდება.
რა ფორმის გადაცემა იძლევა დაძაბულობის შემცირების საშუალებას?
ორი განსხვავებული პოზიციის მქონე ადამიანს შორის პოზიციების დაახლოება უფრო ადვილია, როდესაც წამყვანი იწვევს მხოლოდ ერთი პოზიციის მომხრეს და მას თავის პოზიციაზე ალაპარაკებს, ხოლო მეორე მხარის პოზიციას თვთონ აცნობს მოწვეულს.ასეთ ვითარებაში მეტი ყურადრება ექცევა თავად აზრის გარჩევას და არა პიროვნებებს შორის დაპირისპირებას.. როდესაც ერთთან არის საუბარი, ყველაფერი შერბილებულია. საზოგადოებას ხშირად სიამოვნებს დაპირისპირება,მაგრამ დაპირისპიება ზოგადად საზოგადოებისათვის საჭირო არ არის. დიალოგების დროს პოზიციები, რაც საერთო აქვთ, იმისაკენ რომ ილტვოდნენ, დაპირისპირება დაახლოების ელემენტს შეიძენს დაა საზოგადოებისათვის სწორედ ეს არის საჭირო. ხშრად დიალოგის ფორმა კონფლიქტების ინკუბატორად იქვ\ცევა, მაგრამ ისიც აღსანიშნავია,
დადებითი შედეგების და ემოციების მომტან\ი გადაცემების მაგალითის მოტანა თუ შეგიძლიათ?
ძალიან კარგი შედეგი ჰქონდა და მოსასმენადაც სასიამოვნო იყო ტელეარხ „კავკასიაში“ ჟურნალისტთა სართაშორისო კავშირ „ობიექტივის“ მიერ მოწყობილი გადაცემა,რომლის წამყვანიც მსახიობი გოგი ქავთარაძე იყო, მონაწილენი კი ქართული ინტილიგენციის წარმომადგენლები. გოგი ქავთარაძე თავადაც კარგად ერკვეოდა თემაში და წაყვანის პრობლემა, ცხადია, არ ქონდა. გადაცემის დროს მოხდა იდეის გაძლიერება, მონაწილეები ერთმანეთის აზრებს ავსებდნენ ,ამყარებდნენ. გადაცემამ მაყურებელს გაუძლიერა ეროვნული ორიენტაცია , ჩააფიქრა იმაზე, რომ საჭიროა ეროვნული კულტურის დაცვა. ,იდეა შეიკრა, ადამიანებს ერთმანეთის მიმართ სიმპათიები გაუჩნდათ. ასეთი გადაცემები ძალიან სასარგებლოა.

გაგრძელება-შავი ლაქა "თეთრი ტაძრის" ისტორიაში

გაგრძელება. ]მეორე ნაწილი პირველი ნაწილი ქვემოთ არის განლაგებული დააწკაპუნეთ სარჩევის ოქტომბერი

ჯემალ მებონია, პროფესორი, უნივერსიტეტის არჩეული რექტორი:-ჩვენ მოვითხოვთ მხოლოდ კანონის დაცვას (თუმცა კანონს ბევრი ხარვეზი აქვს), მაგრამ ხელისუფლებას კანონის დაცვა არ უნდა .პარლამენტში ,კი, რომელიც მაკონტროლებელ ორგანოს უნდა წარმოადგენდეს, გვითხრეს: კნონი რა შუაშია,, მთავარი პოლიტიკური ნება არისო. დღეს საქართველოში ყველაზე ცხელი წერტილი უნივერსიტეტია. თუ ჩვენ აქ გავიმარჯვებთ, მაშინ მთელ საქართველოში გავიმარჯვებთ .ჩვენ უნდა გავერთიანდეთ და ამით გავაკეთებთ იმის დემონსტრირებას, რომ არ გვინდა ჩვენი შვილები და შვილიშვილები მონებად გაიზარდონ . ჩვენი გასაკეთებელი საქმე ჩვენ უნდა გავაკეთოთ და მომავალ თაობებს არ უნდა დავუტოვოთ ..უნივერსიტეტის პროფესურამ ერთი პერიოდი მიიძინა, მაგრამ ეს პერიოდი დასრულდა. ზოგიერთს სულმა წასძლია და უკანონო კონკურსში შეიტანა საბუთები. მოგიწოდებთ ამ შეცდომის გამოსწორებისაკენ.
ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორმა ა. ქორელმა ინტერნეტით შეიტყო,რომ ის საკონკურსო კომისიაში, მისთვის შეტყობინების გარეშე , შეუყვანიათ.“მე არავისათვის თანხმობა არ მიმიცია. ევროპული სტანდარტებით ,ეს უზრდელობაა.. მე ხუბუას შევატყობინე, რომ უკანონობაში მონაწილეობას არ მივიღებ“ განაცხადა პროფესორმა (კი მაგრამ რეფორმები ხომ ევროპული სტანდარტებით და ბოლონიის პროცესის შესაბამისად მიდისო-ასეთი იყო სამინისტროს ხმამაღალი განცხადებები დ,ქ.) სიტვებით გამოდიოდნენ პოლიტიკური პარტიების ლიდერები,
. კომსტანტინე გამსახურდია:-მოძრაობა“თავისუფლების“ ლიდერი:-
ჩვენ უნდა დავიხსნათ უნივრსიტეტი სააკაშვილის ამაზრზენი, უზნეო,, ანტიქართული, ანტიადამიანური სისტემისაგან. ამ სისტემის ერთ-ერთი ქურუმი, ე. წ. განათლების, უფრო სწორად, გაუნათლებლობის მინისტრია. ის ცდილობს უცხოური დაფინანსებით ნაკარნახევი რეფორმის გატარებას,. ის მოუწოდებს პროფესორების დაპატიმრებისაკენ. .ხუბუა არ ამჟღავნებს არავითარ მსგავსებას რექტორთან. დადგა დრო, რომ ჩვენ მოვითხოვოთ არა მხოლოდ ხუბუას და ლომაიას გადადგომა, არამედ მთელი ხელისუფლების. ვიბრძვით რა უნივერსიტეტის ავტონომიისათვის,, ჩვენ მთელი საქართველოს თავისუფლებისათვის ვიბრძვით. და მე მაგონდენა 1989 წლის 5 აპრილი..მაშინაც ყველაფერი უნივერსიტეტიდან დაიწყო (ხოდა იმიტომაც არის ძირითადი დარტყმა უნივერსიტეტზე მიმართული, ყველაფერი ეროვნული ამ „თეთრი ტაძრიდან“იწყებოდ აყოველთვის) .ზვიად გამსახურდიამ ეროვნული დროშა გადასცა მუხრან მაჭავარიანს, ისინი უნივერსიტეტიდან სტადიონზე წავიდნენ და შემდეგ მთელი სტადიონის ხალხი მთავრობის სახლთან მოვიდა. შემდეგ იყო 9 აპრილი, შემდეგ საქართველოს დამოუკიდებლობა.“
შალვა ნათელაშვილი: -„ჩვენი პროფესორების ნება ჩვენთვის გაცილებით მეტია, ვიდრე სააკაშვილის განკარგულებები...თქვენ აქ ეწევით ტიტანურ ბრძოლას უნივერსიტეტისათვის .ჩვენ კი, პატივი გვქონდა გუშინდელი ღამე უნივერსიტეტის კედლებთან გაგვეტარებინა, რისთვისაც დიდ მადლობას გიხდით., დღეს მთელი ერის ყურადღება ამ ტაძრისკენ არის მიმართული. მე აქ ვდგევარ, როგორც უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული. დამავალეთ. მიმსახურეთ.“
დავით კერესელიძ:: „ გუ:შინ ღამე საოცარი გმირობის მომსწრე გავხდი. ადამიანებს მოუსპეს წყლის, საკვების მიღების და ელემენტარული ბოლოგიური მოთხოვნილების დაკმაყოფილებოს საშუალება .აქ შეკრებილი იყო საქართველოს საზოგადოების საუკეთესო ნაწილი.. იყო დარბევის რეალური საფრთხე. დიდი მადლობა თქვენ ამ გმირობისათვის. დღეს შეტევაა უნივერსიტეტზე, სკოლაზე, დაანგრიეს აკადემია., დაარბიეს დმანისის ეპარქია,, ამაზრზენად მიმდინარეობს გირგვლიანის მკვლელობის სასამართლო პროცესი. კანონის ნაცვლად, ხელისუფლება ძალადობას მიმართავს..ამასთან დაკავშირებით შვიდმა ოპოზიციურმა პარტიამ შექმნა დროებითი საგანგებო შტაბი .უნივერსიტეტის ავტონომიას ალტერნატივა არ აქვს.“
გუბაზ სანიკიძე, ეროვნული ფორუმის ერთ-ერთი ლიდერი:“ მე ამაყი ვარ, რომ თქვენს გვერდით ვარ..მე მოგაგონებთ ძველ ბერძნულ სიბრძნეს :წვეთი კლდეს ხეთქავს არა ძალით, არამედ სიხშირით. ჩვენ უნდა მოვიგოთ არა ბრძოლა, არამედ ომი .მე მაგონდება ბათუმის დაბრუნების ისტორია. ის სამმა ქართველმა დაგვიბრუნა: ბოლშევიკმა სერგო ქავთარაძემ, გენერალმა გიორგი მაზნიაშვილმა და სამუსლიმანო საქართველოს ბრწყინვალე წარმომადგენელმა მემედ აბაშიძემ. ისინი არც მანამდე იყვნენ ერთად და მერეც მტრებად დაშორდნენ .ჩვენ გუშინ ამ დიდი ქართველების შთამომავლები ვიყავით, ჩვენ ქართველები ვიყავით .მინდა ხელისუფლების გასაგონად ვთქვა “კვერცხი ქვას არ უნდა აუხირდეს“
სააქტო დარბაზში შეკრებილი დიდი საბჭო და მისი მხარდამჭერები 4 ივლისს, ღამის 11 საათზე ორგანიზებულად გამოვიდნენ დარბაზიდან.
5 ივლისს უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს ხუთმა წევრმა თითქმის 5 საათი ქალაქიის პოლიციის მთავარ სამმართველოში გაატარა...აქ ისინი ხუბუას კაბინეტში მომხდარი ჯგუფური ფაქტის გამო დაკითხეს მოწმეთა რანგში, პოლიციაში გამოძახებულნი იყვნენ პროფესორები ჯემალ მებონია-რექტორი, აკადემიკოსი თენგიზ სანაძე,, პროფესორები გიორგი გოგოლაშვილი, და ავთანდილ არაბული, მეცნიერ თანამშრონელი გელა დოლიძე. (ამასაც მოვესწარი, რომ ჩემი მასწავლებელი, პარამაგნიტური რეზონანსის მსოფლიო ენციკლოპედიაში შესული, ანუ მსოფლიო მნიშვნელობის გამოგონების ავრტორი თენგიზ სანaძე, პოლიციაში გამოიძახეს.) უნივერსიტეტის საამაყო პროფესორებს ასეთი ტიპის შეკითხვებს აძლევდნენ.- ხომ არ მიაყენეს მათ რექტორს შეურაცხყოფა (ეს ხალხი აბსოლუტურად შორს არის ლოგიკური აზროვნებისაგან. ხუბუამ თავის თავს თვითონ მიაყენა შეურაცხყოფა უნივერსიტეტში პოლიციის შეყვანით), რამდენად კანონიერად მიაჩნიათ რქტორის მიერ კაბინეტის დატოვების მოთხოვნა და ა. შ.
იურისტმა მალხაზ პატარაიამ ამ ფაქტს ასეთი შეფასება მისცა:: დიდი საბჭოს წევრთა მოქმედება კანონიერია მათ რექტორის კაბინეტში თავისი აზრი გამოხატეს. ამ ქმედებას იცავს კონსტიტუციის მე 13-ე და 24-ე მუხლები, რაც გულისხმობს სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებას. რაც შეეხება ხუბუას სტატუსს, ის არის კრიმინალი.
პ.კ წაკითხული მაქვს და ცნობილი ფაქტია :საბერძნეთს ში სტუდენტებმა აქცია მოაწყვეს ქუჩაში (მიზეზი არ მახსოვს) _და როდესაც პოლიცია შეეცადა მათ გასწორებოდა, ისინი უნივერსიტეტის ეზოსაკენ გაიქცნენ.. უნივრსიტეტი ხელშეუხებელია,ეს მთელ მშოფლიოში ასეა ხუბუასთვის ეს ჭეშმარიტება ჯერ ცნობილი არ არის. რა ქნას, თენგიზ სანაძე სამყაროს აებულების კანონების აღმოჩენას ანდომებს მთელ თავის ცოდნასა და ენერგიას, განათლებით იურისტი ხუბუა კი, როგორც ჩანს კანონების შესწავლითაც არ იწუხებს თავს, ან რად უნდა, მას კანონები, როდესაც კონსტიტუციის მაკომტროლებელ ორგანოში, პარლამენტში ითქვა: მთავარია პოლიტიკური ნებაო,.

დალი ქვირია. შავი ლაქა "თეთრი ტაძრის"ისტორიაში 11 07 06 წ.

დალი ქვირია პირველი ნაწილი
შავი ლაქა „თეთრი ტაძრის“ ისტორიაში. გაზეთი „აისი“ 11 07 06 წ.

უნივერშიტეტის წინააღმდეგ ბრძოლა განსაკუთრებით გამოკვეთილად „უმაღლესი განათლების შესახებ კანონის“ მიღების შემდეგ (2004 წლის დეკემბერი) დაიწყო. ეს ბრძოლა რომ გეგმაზომიერად მიმდინარეობს,, უკვე ეჭვს აღარ იწვევს. მიუხედავად ამისა, უნივერსიტეტის პროფესორ- მასწავლებლებმა ბევრჯერ, ძალიან ბევრჯერ მიმართეს დიალოგისათვის რექტორის მოვალეობის შემსრულებელს, პარლამენტის თავმჯდომარეს,, პრეზიდენტს, მაგრამ პასუხი არ მიუღიათ. პროფესორმა ჯემალ მებონიამ (დღეს ის დიდი საბჭოს მიერ არჩეული რექტორია), ერთ_ერთ გამოსვლაში აღნიშნა: უნივერსიტეტის რექტორთა 2 ტიპის სია არსებობს. სახელოვანი რექტორები და რექტორები, რომლებიც უსახელოდ წავიდნენ. პროფესორი მოუწოდებდა ხყბუას, არ ჩაწერილიყო უსახელო რექტორების სიაში და აქტიურად ჩაბმულიყო უნივერსიტეტისათვის ბრძოლაში. ხუბუამ არ დაიჯერ.ა. ის ყველფერს აკეთებდა და აკეთებს,რომ ბერბიჭაშვილის მსგავსი სახელი დატოვოს.
რექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა არად ჩააგდო წინა რექტორის მიერ კონკურსების თაობაზე გამოცემული ბრძანების ბათილად ცნობა სასამართლოს მიერ და ისეთივე შინაარსის 4 ბრძანება გამოსცა. უფრო მეტიც,- ბრძანებაში „საპროცესო კოდექსზე“ ისეთი მითითება გააკეთა, როგორსაც, როგორც იურისტი მალხაზ პატარაია ამბობს, მხოლოდ მოსამართლე იყენებს. ამრიგად, ხუბუამ მოსამართლის თანამდებობაც შეითავსა. შემდეგში კი, ესეც არ იკმარა და, უნივერსიტეტის კანონიერი დიდი საბჭოს მუშაობით გონდაკარგული, 19, 20 ივნისსა და 3 ივლისს უკვე პოლიციის შეფის როლში მოგვევლინა.
მთელი ქალაქი გაოგნებული იყო პოლიციელების მიერ გარშემორტყმული უნივერსიტეტის ხილვით (კარგად მახსოვს, როდესაც 1989 წლის 25 თებერვალს ეროვნული მოძრაობის ხელმძღვანელობით საზოგადოებამ საქართველოს ოკუპაციის დღე გლოვის დღედ გამოაცხადა და უნივრერსიტეტის წინ შეიკრიბა, უნივერსიტეტთან მოსული რუსული ჯარის ბტრ-ები და რუსი ჯარისკაცები უნივერსიტეტის ზღურბლს არ გადმოსცილებიან). რაც რუსის ჯარს არ გაუკეთებია, ხუბუამ (ხუბუა რომ მხოლოდ შემსრულებელი იყო, ეს ყველამ იცის) გააკეთა პოლიციამ შენობიდან ხელების გადაგრეხით გამოიყვანა ის ადამიანები, რომელთაც ბოლო გაუსაძლისი წლების განმავლობაში ყველაფერი გააკეთეს უნივერსიტეტის გადასარჩენად.
აღსანიშნავია, რომ პროფესორმა მარიამ ცაცანაშვილმა 19 და 20 ივნისის პროფესორთა დარბევის ამსახველი მასალა გადასცა ყველა უცხოურ საელჩოსა და საქართველოში აკრედიტებულ საერთაშორისო ორგანიზაციებს.
საუნივერსიტეტო მოვლენებმა განსაკუთრებული სიმძაფრე წინა კვირას შეიძინა.
3 ივლისს უნივერსიტეტის დიდმა საბჭომ ახალ რექტორად ერთხმად აირჩია პროფესორი ჯემალ მებონია, შემდეგ დიდი ს აბჭოს წევრთა პატარა ჯგუფი ყოვეგვარი ექსცესებისა და „ხულიგნობის“ გარეშე შევიდა ხუბუას კაბინეტში და მას კაბინეტის დატოვება მოსთხოვა. პასუხად ხუბუამ განაცხადა, რომ თუ პროფესორები კაბინეტს არ დატოვებენ, ის პოლიციას გამოიძახებს, (ხუბუას პოლიციის გმოახება როგორც ჩანს უკვე ჩვევად გადაექცა.) მან მოთხოვნის შესრულებაზე უარი განაცხადა. თუმცა ცოტა ხანში კაბინეტიდან გამოვიდა და მოპირდაპირე კარებში შევიდა. კაბინეტი და მისაღები პოლიციელებით გაივსო.
კაბინეტი დაგვატოვებინეს. საღამოს დიდი საბჭო უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზში შეიკრიბა,დრბაზი ტელეჟურნალისტებით აივსო, მოვიდნენ პოლიტიკური პარტიების ლიდერები და წევრები. გარეთ საშინლად წვიმდა, ფანჯრებიდან ვხედავდით, რომ უნივრსიტეტის გარშემო უამრავ ხალხას მოეყარა თავი. პრეზიდიუმში დიდი საბჭოსსწევრები და რექტორი ისხდნენ, გამომსვლელები დიდი საბჭოს მიერ ჩატარებულ მუშაობასა და უნივერსიტეტის ავტონომიის მოთხოვნაზე ლაპარაკობდნენ,..ვხედავით, რომ დარბაზის ირგვლივ პოლიციელთა რაოდენობა თათნდათან მატულობდა, დარბაზის დატოვებას არავინ აპირებდა, მიუხედავად ამისა,. ცოტა ხანში დარბაზში შესასვლელი 2 ძირითადი კარი არა მარტო ჩაკეტეს, ,კარები ფოიეში მოთავსებული სტენდებითაც ჩახერგეს (რატომ, გაუგებარია). წყლისა და საკვების შემოტანის საშუალებაც მოგვიხსნეს. ერთ-ერთმა პოლიციელმა კი ის თოკი გადაჭრა, რომლითაც ქვემოთ მყოფი ხალხი ცდილობდა დარბაზში მყოფთათვის ბოთლით წყალი მიეწოდებინა.(!!!!). არ იყო ტუალეტით სარგებლობის საშუალებაც. ერთ-ერთ ქალბატონს სასწრაფო დახმარების ექიმები 3-4 საათი ასულიერებდნენ. და ეს ყველაფერი თბილსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სააქტო დარბაზში ხდებოდა, ეს ჩემ თვალწინ ხდებოდა დ მაინც ვერ ვიჯერებდი, რომ ეს რეალობა იყო. სტუდენტობა მომაგონდა აქ ხომ სტუდენტური სამეცნიერო სესიები ან შესანიშნავი კონცერტები იმართებოდა .სააქტო დარდბაზი ხომ ყოველთვის ზეიმის და ამაღლებული განწყობის ადგილი იყო. დარბაზიდან ერთი გასავლელი დატოვეს, მაგრამ დიდ საბჭოს და მის მხარდამჭერებს გადაწყვეტილი ჰქონდათ, დარბაზი არ დაეტოვებინათ. განსაკუთრებით ძნელი იყო დიდი ხნის განმავლობაში სრულიად დახშულ სივრცეში , დახუთულ ჰაერზე ყოფნა. საერთოდ ყვეაფერი იყო უჩვეულო და უნივერსიტეტისათვის სრულიად შეუსაბამო.